آب، میان حکمرانی و فناوریهای نوین: رویدادهای سال 2026
مقدمه: آب به عنوان زیرساخت حیاتی جهان
از مدیترانه تا امارات متحده عربی، سال جدید مجموعهای از رویدادهایی است که بهطور فزاینده تحولی را که هماکنون در جریان است، برجسته خواهند کرد. در این مقاله که انتخاب و بررسی این موارد به قلم جورجو کالدور (Giorgio Kaldor) خبرنگار حوزه محیطزیست صورت گرفته است، نگاهی دقیق به تقویم پیش رو خواهیم داشت. همانطور که متخصصان در مرکز بینش آب تأکید دارند، در سال 2026، آب میدان آزمونی برای گذار (Transition) خواهد بود. این موضوع دیگر صرفاً یک مسئله بخشی نیست، بلکه زیرساختی نامرئی است که اقلیم، تولید، شهرها، کشاورزی و ثبات اجتماعی را به هم پیوند میدهد.
بنابراین ضروری است که به برنامه کنفرانسهای اصلی بینالمللی، نمایشگاههای صنعتی و مجامع علمی که سال پیش رو را نشانهگذاری میکنند، نگاهی بیندازیم تا نقشه قدرت، دانش و سرمایهگذاری پیرامون منبعی که بهطور فزایندهای کمیاب و حیاتی میشود را بازسازی کنیم. برای حال حاضر، از استکهلم تا ابوظبی، از گلاسکو تا رم، میتوانیم مطمئن باشیم که دستور کار رویدادهای آب برای سال 2026 به دنبال آن خواهد بود که تحولی که هماکنون در جریان است را بیش از پیش نمایان کند.
آب در حال تبدیل شدن به یک جزء ثابت در واژگان امنیت، رقابت صنعتی و همکاریهای بینالمللی است. پیگیری هر رویداد آب در سطح جهانی برای متخصصان حوزه آب و کسانی که اخبار مرکز آب ایران را دنبال میکنند، از اهمیت بالایی برخوردار است.
کنفرانس آب سازمان ملل (امارات): مهمترین رویداد سیاسی جهان برای بررسی اهداف توسعه پایدار و بحران آب.
هفته جهانی آب (استکهلم): کانون تبادل ایدههای نوآورانه میان دانشگاهیان، سیاستگذاران و نهادهای بینالمللی.
کنگره جهانی IWA (گلاسکو): گردهمایی فنی متخصصان و شرکتهای آب و فاضلاب با تمرکز بر فناوریهای چرخه آب.
مجمع آب یورو-مدیترانه (رم): پلتفرم همکاریهای منطقهای با محوریت سازگاری اقلیمی و دیپلماسی آب.
نمایشگاههای ASIAWATER و سنگاپور: ویترین فناوریهای تصفیه، هوشمندسازی و بازچرخانی در بازارهای آسیایی.
نمایشگاه WEFTEC (نیواورلئان): بزرگترین رویداد کیفیت آب و زیرساختهای نوین در آمریکای شمالی.
حکمرانی جهانی آب و چالشهای سیاسی
مورد انتظارترین رویداد آب سیاسی بدون شک کنفرانس آب سازمان ملل در سال 2026 است که برای 2 تا 4 دسامبر در امارات متحده عربی برنامهریزی شده و با میزبانی مشترک دولت سنگال برگزار میشود. سه سال پس از کنفرانس آب سازمان ملل در نیویورک و بیش از نیم قرن پس از نشست تاریخی در ماردل پلاتا (Mar del Plata)، جامعه بینالمللی پیرامون هدف ششم (Goal 6) از دستور کار 2030 دوباره گرد هم میآیند، با این احساس فوریت که باید عقبماندگیها در دسترسی همگانی، بهداشت و دفع فاضلاب (Sanitation) و مدیریت منابع آب پایدار را جبران کنند.
توجه ویژهای به پیامدهای خروج ایالات متحده معطوف خواهد شد؛ موضوعی که توسط ترامپ در 7 ژانویه اعلام شد، مبنی بر خروج از کنوانسیون چارچوب سازمان ملل متحد در مورد تغییر اقلیم (UNFCCC) و بخش آب سازمان ملل (UN Water)، یعنی مکانیسم بینسازمانی که تلاشهای نهادهای سازمان ملل و سازمانهای بینالمللی فعال در حوزه مسائل آب و بهداشت را هماهنگ میکند. این تغییرات ژئوپلیتیک میتواند تأثیرات عمیقی بر امنیت آبی و تعهدات بینالمللی داشته باشد.
کارگاههای ایده و نوآوری: از استکهلم تا گلاسکو
هفته جهانی آب 2026 (World Water Week)، از 23 تا 27 اوت در استکهلم، طبق معمول میدان آزمونی برای ایدههای جدید خواهد بود. با یک برنامه ترکیبی (حضوری و مجازی) و جامعهای متشکل از پژوهشگران، سازمانهای مردمنهاد (NGOs)، شرکتها و نهادها، این کنفرانس بار دیگر بر تقاطعهای میان آب، اقلیم و توسعه تمرکز خواهد کرد. این رویداد آب فرصتی بینظیر برای متخصصان حوزه آب است تا با آخرین روندهای جهانی آشنا شوند.
چند هفته بعد، از 4 تا 8 اکتبر، گلاسکو میزبان کنگره و نمایشگاه جهانی آب IWA خواهد بود؛ رویداد بزرگ انجمن بینالمللی آب (International Water Association) که به چرخه یکپارچه آب اختصاص دارد. شرکتهای آب و فاضلاب (Utility companies)، اپراتورهای شبکه و تأمینکنندگان فناوری در اینجا گرد هم میآیند تا درباره مدیریت نشت، زیرساختهای تابآور، دیجیتالیسازی و راهکارهای مبتنی بر طبیعت (Nature-based solutions) بحث و تبادل نظر کنند. موضوعات مرتبط با فناوری آب در این کنگره نقش کلیدی ایفا خواهند کرد.
منطقه مدیترانه و جهان: آب به عنوان مرز همکاری
در سال 2026، رم با برگزاری مجمع آب یورو-مدیترانه (Euro-Mediterranean Water Forum) که از 29 سپتامبر تا 2 اکتبر برگزار میشود، به پایتخت آب منطقه یورو-مدیترانه تبدیل خواهد شد: این گردهمایی به عنوان یک مرحله مقدماتی برای کنفرانس شورای جهانی آب 2027 در دبی عمل خواهد کرد. این رویداد آب در پایتخت ایتالیا فراتر از کشورهای هممرز با دریای مدیترانه نگاه خواهد کرد و بر سازگاری اقلیمی، مدیریت ریسک هیدروژئولوژیکی، کشاورزی و همکاری تمرکز خواهد داشت.
ایتالیا همچنین میزبان رویدادهای فنیتر اما استراتژیک خواهد بود. نمایشگاه اکوموندو 2026 (Ecomondo) در ریمینی و آکادوئو 2026 (Accadueo) در باری مدیران، صنایع و نهادها را گرد هم میآورند تا درباره آینده خدمات یکپارچه آب، شامل شبکههای هوشمند، اقتصاد چرخشی (Circular Economy) و تابآوری شهری بحث کنند.
نمایشگاههای بینالمللی و آینده بازار فناوری آب
سال 2026 شاهد برنامهای فشرده از دیگر رویدادهای آب و اکسپوهای بینالمللی خواهد بود. نمایشگاه ASIAWATER در کوالالامپور، هفته بینالمللی آب سنگاپور و نمایشگاه WEFTEC در نیواورلئان قرار است همچنان به عنوان پلتفرمهای اصلی برای فناوریهای تصفیه فاضلاب، استفاده مجدد (Reuse)، پایش و مدیریت باقی بمانند. علاوه بر این، این رویدادها به کاوش در مدلهای کسبوکار جدید و ابزارهای مالی برای حمایت از سرمایهگذاریهای ضروری در سراسر جهان خواهند پرداخت. استفاده از فناوری آب در این رویدادها محور اصلی گفتگوها برای مقابله با بحران آب خواهد بود.
تحلیل اختصاصی تیم Water Insight Hub – مرکز بینش آب
۱. تغییر مرکز ثقل حکمرانی آب به سمت “جنوب جهانی” و خاورمیانه
تحلیل اختصاصی ما نشان میدهد که انتخاب امارات متحده عربی برای میزبانی کنفرانس اصلی آب سازمان ملل، یک تغییر پارادایم در ژئوپلیتیک آب است. تا پیش از این، مراکز تصمیمگیری عمدتاً در اروپا یا آمریکای شمالی متمرکز بودند، اما اکنون کشورهایی که در خط مقدم بحران آب و تنش آبی قرار دارند، سکاندار گفتگوهای جهانی شدهاند. برای ایران و مرکز تحلیل آب کشور، این یک فرصت استراتژیک است تا مسائل منطقهای نظیر گردوغبار و دیپلماسی آبهای مرزی با صدای بلندتری مطرح شود.
۲. فناوری به عنوان تنها راه نجات در غیاب توافقات سیاسی
در حالی که احتمال خروج ایالات متحده از معاهدات بینالمللی وجود دارد، تمرکز رویدادها بر فناوری آب و دیجیتالیسازی، پیامی روشن دارد. نوآوری در حوزههایی مانند نمکزدایی با انرژی پاک، بازچرخانی صد در صدی فاضلاب و استفاده از هوش مصنوعی برای مدیریت نشت در شبکه، دیگر لوکس نیستند بلکه ضرورتاند.
«ما در آستانه عصری هستیم که فناوری هوش مصنوعی میتواند تفاوت میان بحران و ثبات در بخش منابع آب را تعیین کند. همکاری با OpenAI بازتابی از تعهد ما به نوآوری، شفافیت داده و مدیریت پایدار منابع است.»
این رویکرد برای متخصصان حوزه آب در ایران بسیار حائز اهمیت است، چرا که تحریمها و چالشهای سیاسی نباید مانع از بومیسازی یا انتقال دانش فنی در حوزه مدیریت منابع آب شود.
۳. همگرایی آب، غذا و انرژی (Nexus) در دستور کار جهانی
بررسی دقیق دستور کار رویدادهای آب در سال 2026 نشان میدهد که نگاه تکبعدی به آب منسوخ شده است. واژگانی مانند “زیرساخت نامرئی” بیانگر رویکرد نکسوس (Nexus) است. برای کشوری مانند ایران که بخش اعظمی از منابع آب خود را در کشاورزی مصرف میکند، توجه به خروجی علمی این کنفرانسها حیاتی است. بدون اصلاح الگوی کشت و ادغام سیاستهای انرژی و آب، شرکت در کنفرانسها تنها جنبه تشریفاتی خواهد داشت.
مهمترین رویداد سیاسی، کنفرانس آب سازمان ملل 2026 است که از 2 تا 4 دسامبر در امارات متحده عربی و با میزبانی مشترک سنگال برگزار میشود. اهمیت این رویداد آب در دو جنبه است: نخست اینکه پیگیری اهداف توسعه پایدار (به ویژه Goal 6) را در سطح سران کشورها بررسی میکند و دوم اینکه میزبانی یک کشور خاورمیانهای نشاندهنده تمرکز جهان بر کانونهای بحران آب است.
بله، ایالات متحده یکی از تأمینکنندگان مالی اصلی و صاحبان نفوذ در نهادهای بینالمللی است. خروج احتمالی این کشور از مکانیسم UN Water میتواند منجر به کاهش بودجه برای پروژههای بهداشتی و آبی در کشورهای فقیر شود. با این حال، این اتفاق ممکن است باعث شود سایر قدرتهای جهانی و بخش خصوصی نقش پررنگتری در تأمین مالی و راهبری حکمرانی آب ایفا کنند.
هفته جهانی آب استکهلم (World Water Week) بیشتر ماهیت “سیاستگذاری، ایده پردازی و آکادمیک” دارد و فضایی برای تبادل نظر بین NGOها، دولتها و پژوهشگران است. در مقابل، کنگره جهانی آب IWA (که در گلاسکو برگزار میشود) به عنوان یک رویداد آب با ماهیت کاملاً “فنی، مهندسی و عملیاتی” شناخته میشود. در IWA، تمرکز بر روی راهحلهای عملی، تجهیزات تصفیه، فناوری آب، مدیریت تأسیسات (Utilities) و نوآوریهای صنعتی است.
رویداد مجمع آب یورو-مدیترانه در رم، به دلیل شباهتهای اقلیمی و چالشهای مشترک (مانند خشکسالی، مدیریت آبهای زیرزمینی و کشاورزی در مناطق نیمهخشک) برای ایران بسیار آموزنده است. راهکارهایی که در کشورهای حاشیه مدیترانه برای سازگاری با کمآبی و مدیریت ریسک هیدروژئولوژیکی ارائه میشود، قابلیت الگوبرداری بالایی برای فلات ایران دارد.
نمایشگاههایی مانند ASIAWATER در کوالالامپور و هفته آب سنگاپور، ویترینی از جدیدترین فناوریهای مقرونبهصرفه و مقیاسپذیر در آسیا هستند. با توجه به رشد سریع شهرنشینی در آسیا، این نمایشگاهها بر روی تصفیه فاضلاب شهری، بازچرخانی آب و هوشمندسازی شبکههای توزیع تمرکز دارند. برای شرکتهای ایرانی و متخصصان حوزه آب، این رویدادها فرصتی برای آشنایی با تکنولوژیهایی است که شاید دسترسی به آنها سادهتر و منطبقتر با شرایط اقتصادی منطقه باشد.
