کنگره جهانی آب IWA 2026 گلاسگو؛ نقشه راه گذار به تاب‌آوری، بازیابی منابع و زیرساخت‌های کربن‌خنثی
شهر گلاسگو در اسکاتلند (Glasgow, Scotland) از ۴ تا ۸ اکتبر ۲۰۲۶ (۱۳ تا ۱۷ مهر ۱۴۰۵) میزبان «کنگره و نمایشگاه جهانی آب انجمن بین‌المللی آب» (IWA World Water Congress & Exhibition) خواهد بود. این رویداد بین‌المللی با گردهم‌آوردن سیاست‌گذاران، دانشمندان و پیشگامان صنعت، چارچوب عملیاتی مشخصی را برای عبور از ناترازی‌های هیدرولیکی، بازیابی پیشرفته منابع و نیل به تأسیسات کربن‌خنثی پایه‌گذاری خواهد کرد.
محورهای کنگره گلاسگو تمرکز صنعت آب را از اقدامات واکنشی به سمت ادغام سامانه‌های بازیافت منابع زیستی، بازیابی حرارتی و جداسازی پلیمرهای با ارزش افزوده بالا سوق می‌دهد.
استقرار الگوریتم‌های هوش مصنوعی مولد و همزادهای دیجیتال، سرفصل مشترک ارتقای کارایی شبکه‌های توزیع و تسریع تجاری‌سازی فناوری‌های نوظهور در این اجلاس خواهد بود.
تغذیه مدیریت‌شده سفره‌های آب زیرزمینی و بازچرخانی مستقیم پساب، کانون تصمیم‌گیری‌ها برای بازتعریف امنیت آبی حوضه‌های آبریز جهان را تشکیل می‌دهند.
برنامه علمی و اجرایی کنگره گلاسگو در قالب شش تم اصلی، ۱۸ کارگاه تخصصی و چندین تالار تصمیم‌گیری راهبردی طراحی شده است. در تم نخست که به مدیریت شرکت‌های آب و فاضلاب اختصاص دارد، توسعه تاب‌آوری زیرساختی و به‌کارگیری مدل‌های داده‌محور ارزیابی می‌شود. کارشناسان در این نشست‌ها مدل‌های کاهش هدررفت آب بدون درآمد و سامانه‌های پیش‌بینی خرابی دارایی‌ها را برای مقاومت در برابر تکانه‌های اقلیمی ارائه خواهند داد.
دومین تم تخصصی، تصفیه فاضلاب و بازیابی منابع را بررسی می‌کند که طی آن تحول تصفیه‌خانه‌های سنتی به بیوپالایشگاه‌های مدرن (Biorefineries) به بحث گذاشته خواهد شد. پروتکل‌های حذف آلاینده‌های مقاوم نظیر مواد شیمیایی ابدی (PFAS)، تولید اسیدهای چرب فرار (VFAs)، استخراج آلژینات و فرآوری پلی‌هیدروکسی آلکانوات‌ها (PHAs) از لجن فعال، از موضوعات کلیدی این بخش است. بازیابی هدفمند فسفر و نیتروژن، تصفیه‌خانه‌های فاضلاب را از کانون‌های پرهزینه به مراکز تولید نهاده‌های پایدار صنعتی و کشاورزی تبدیل خواهد کرد.
تم سوم بر تأمین آب شرب و استفاده مجدد مستقیم در آشامیدن (Direct Potable Reuse – DPR) متمرکز است. در این سرفصل، عملکرد غشاهای سرامیکی کاربید سیلیسیم (SiC)، سیستم‌های اسمز معکوس (RO) و فرایندهای اکسیداسیون پیشرفته برای پاک‌سازی بقایای دارویی و ریزپلاستیک‌ها تحلیل می‌شود. تلفیق سنسورهای پایش بلادرنگ با چند لایه فیلتراسیون فیزیکی-شیمیایی، ضریب اطمینان شبکه تولید آب آشامیدنی از پساب بازچرخانی‌شده را تضمین می‌کند.
در تم چهارم، برنامه‌ریزی یکپارچه در مقیاس شهرها به بحث گذاشته می‌شود که در آن رویکردهای طبیعت‌محور (Nature-based Solutions – NbS)، شهرهای اسفنجی و مدیریت هوشمند رواناب‌های سطحی بررسی خواهند شد. این برنامه‌ها سازوکارهای مدیریت سیلاب را از طریق مدل‌های زبانی بزرگ و سامانه‌های چندعاملی شبیه‌سازی می‌کنند. توسعه زیرساخت‌های سبز-آبی شهری، شدت رواناب‌های متمرکز را کنترل کرده و آسیب‌پذیری ناشی از جزایر حرارتی را به شکل محسوسی کاهش می‌دهد.
تم‌های پنجم و ششم به مشارکت‌های اجتماعی و مدیریت پایدار منابع آب می‌پردازند. عدالت در دسترسی به تأسیسات آب و بهداشت (WASH)، جلب اعتماد عمومی برای پروژه‌های بازچرخانی، آموزش نسل نو، و همچنین معاهدات دیپلماسی تالاب‌ها و تغذیه مدیریت‌شده آبخوان‌ها (Managed Aquifer Recharge – MAR) در کانون این مباحث قرار دارند.
در بخش کارگاه‌های موضوعی، برنامه آموزشی جامعی پیرامون دیپلماسی تخصصی آب به هدایت دانشگاه ایالتی میشیگان (Michigan State University – MSU) و با حضور دکتر جوآن رز (Joan Rose) و دکتر محمدرضا علیزاده (M. Reza Alizadeh) برگزار خواهد شد. هم‌زمان، کارشناسان به بررسی چالش مصرف فزاینده آب در سامانه‌های خنک‌کننده زیرساخت‌های محاسباتی، از جمله مراکز داده آمازون، و موانع تجاری‌سازی استارتاپ‌ها خواهند پرداخت. بررسی‌های اولیه نشان می‌دهد کمتر از ۱۵ درصد نوآوری‌های ثبت‌شده حوزه آب موفق به گذر از مرحله آزمایشگاهی به مقیاس تجاری می‌شوند که این معضل در کارگاه‌های گلاسگو کالبدشکافی خواهد شد. افزون بر این، «پروتکل بین‌المللی اندازه‌گیری انتشار اکسید دی‌نیتروژن (N₂O)» در تصفیه‌خانه‌ها رونمایی می‌شود.
در جریان اجلاس سران (High-Level Summit) با عنوان «آب برای مردم: از تعهد تا اقدام»، نقشه راه تحقق هدف ششم توسعه پایدار (SDG6) تبیین خواهد گردید. تورهای فنی پیش‌بینی‌شده نیز شرکت‌کنندگان را با دستاوردهای بومی اسکاتلند آشنا می‌سازد؛ از جمله خطوط انتقال ثقلی دریاچه کاترین (Loch Katrine)، تصفیه‌خانه بالمور (Balmore) با ظرفیت تصفیه روزانه ۲۰۰ تا ۳۶۵ میلیون لیتر آب شرب، تأسیسات سیفیلد (Seafield)، کانال هوشمند گلاسگو (Glasgow Smart Canal) به عنوان شبکه خودتنظیم کنترل سیلاب، و تصفیه‌خانه وینچبرگ (Winchburgh) مبتنی بر فرایند گرانول هوازی نِردا (Nereda®).
تحلیل اختصاصی تیم Water Insight Hub – مرکز بینش آب
دستور کار کنگره گلاسگو ۲۰۲۶ بازتاب‌دهنده ضرورت تغییر پارادایم از تصفیه خطی به سوی چرخه‌های بازیابی بسته است. با توجه به رونمایی از استانداردهای سخت‌گیرانه برای اندازه‌گیری گازهای گلخانه‌ای از جمله متان و اکسید دی‌نیتروژن، ردپای کربنی فرایندهای تصفیه و انرژی مصرفی در پمپاژ به معیار اصلی سنجش کارایی بنگاه‌های آب در صحنه بین‌المللی تبدیل خواهد شد. حرکت از نگاه صرف به تصفیه به سمت بیوپالایشگاه‌ها، توجیه‌پذیری سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در احداث تأسیسات مقیاس بزرگ را متحول می‌سازد.
تلفیق سامانه‌های پیشرفته پایش با شیوه‌های نوین فناوری آب، خطوط عملیاتی جدیدی را برای مهندسان می‌گشاید. پیاده‌سازی همزادهای دیجیتال و مدل‌های هوش مصنوعی خودمختار در زیرساخت‌هایی همچون کانال هوشمند گلاسگو نشان می‌دهد که سیستم‌های کنترل الگوریتمی جریان آب شهری قادرند پیش از وقوع بارش‌های سیل‌آسا، ظرفیت خالی خطوط ذخیره را به صورت خودکار فراهم کنند. توسعه این ابزارها فاصله تاریخی میان تصمیم‌گیری‌های مدیریتی و پاسخ هیدرولیکی تأسیسات را به صفر نزدیک می‌کند.
در گستره خاورمیانه و شمال آفریقا (MENA)، مباحث این کنگره در خصوص فرایندهای جدید نمک‌زدایی و بازچرخانی مستقیم آب پاسخی به مبرم‌ترین نیازهای توسعه‌ای منطقه است. با توجه به بیلان منفی آبخوان‌ها و تبخیر شدید در این جغرافیا، جایگزینی مصرف آب‌های سطحی و زیرزمینی با پساب استانداردسازی‌شده و شیرین‌سازی متصل به نیروگاه‌های تجدیدپذیر، ضامن بقای کانون‌های جمعیتی و صنایع سنگین خواهد بود. تبادل تجربیات در کارگاه‌های گلاسگو فرصت مناسبی برای انتقال این سامانه‌های کم‌انرژی به تأسیسات کشورهای خشک است.
برای ایران، محورهای فنی این گردهمایی بین‌المللی چشم‌اندازی روشن برای عبور از بن‌بست‌های مدیریت منابع آب ارائه می‌دهد. در شرایطی که سطح ایستابی سفره‌های زیرزمینی کشور سقوط تاریخی را تجربه می‌کند، تمرکز کنگره بر تغذیه مدیریت‌شده آبخوان‌ها (MAR) بر ضرورت بازچرخانی سیلاب‌های فصلی و تزریق آب بازیافتی به سفره‌ها به عنوان جایگزین ساخت سدهای تبخیرپذیر تأکید دارد. پیاده‌سازی فرایندهای گرانول هوازی لجن در کلان‌شهرها و شهرک‌های صنعتی می‌تواند بخش اعظم نیاز صنایع فولاد و پتروشیمی را از چرخه بهره‌برداری آبخوان‌ها خارج سازد.
جمع‌بندی برنامه‌های فنی و مدیریتی IWA 2026 گلاسگو گویای این واقعیت است که حل بحران آب از عهده ابزارهای جزیره‌ای خارج است. گذار موفق به مدیریت پایدار آب مستلزم ایجاد زیست‌بومی است که در آن دیپلماسی تخصصی، ابزارهای دیجیتال، قوانین تسهیل‌گر برای ورود استارتاپ‌ها و زیرساخت‌های بازیافت منابع در یک سامانه پیوسته فعالیت کنند. تصمیم‌گیرانی که پیش از برگزاری این نشست راهبردهای خود را بر پایه یافته‌های آن بازتنظیم کنند، بیشترین شانس را برای تاب‌آور ساختن حوضه‌های آبریز خود خواهند داشت.
ایمیل رسمی مرکز بینش آب:
