کلید خوردن بزرگترین پروژه شرکت SUEZ در عمان
مقدمه
بر اساس بیانیه رسمی منتشر شده در وبسایت رسمی شرکت SUEZ، این شرکت فرانسوی با امضای یک قرارداد استراتژیک به ارزش ۲ میلیارد یورو برای یک دوره ۱۵ ساله، مدیریت زنجیره توزیع و کاهش هدررفت شبکه توزیع را در بخشهای کلیدی عمان بر عهده گرفته است تا گامی بزرگ جهت مقابله با چالشهای اقلیمی منطقه برداشته شود. با توجه به شدت گرفتن بحران آب در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا، پایداری زیرساختهای حیاتی به یک اولویت ملی تبدیل شده است و این همکاری مشترک میان شرکت خدمات آب ناما (NAMA Water Services) و کنسرسیوم بینالمللی به رهبری شرکت SUEZ، نشاندهنده یک چرخش راهبردی به سمت حکمرانی آب مبتنی بر نوآوری و مدیریت هوشمند داراییها است. این پروژه که همزمان با سفر رسمی سلطان هیثم بن طارق، پادشاه عمان به فرانسه نهایی شد، بزرگترین قرارداد تاریخ شرکت SUEZ در خاورمیانه به شمار میرود و هدف اصلی آن، ایجاد پایداری بلندمدت در شبکههای توزیع و بهرهگیری از پیشرفتهترین ابزارهای فناوری آب برای مقابله با چالش مهار آب بدون درآمد است که اکنون به دغدغه اصلی متخصصین حوزه آب تبدیل شده است.
نکات کلیدی
- ارزش مالی قرارداد به میزان ۲ میلیارد یورو و به مدت ۱۵ سال است که مدیریت خدمات آب و فاضلاب را برای ۴۳ درصد از کل جمعیت عمان پوشش میدهد.
- هدفگذاری اصلی این پروژه مبتنی بر عملکرد، کاهش نرخ هدررفت و آب بدون درآمد از ۳۴ درصد کنونی به ۱۱ درصد تا سال ۲۰۴۰ میلادی است.
- اجرای شبکه هوشمند شامل نظارت بر ۱۰,۷۰۰ کیلومتر خط لوله، ۴۰۰,۰۰۰ کنتور هوشمند و نشتیابی پیشرفته با استفاده از فناوریهای دیجیتال Inflowmatics و iDroloc است.
- این پروژه شامل تعهد به عمانیسازی بیش از ۸۳ درصد از کل نیروهای کار و اجرای برنامههای گسترده ارتقای ظرفیتهای مدیریتی و انتقال فناوری آب به کارشناسان بومی است.
انقلاب دیجیتال در شبکه توزیع؛ پیادهسازی پیشرفتهترین روشهای نشتیابی
هسته اصلی این همکاری استراتژیک، ارتقای ابزارهای سختافزاری و نرمافزاری به منظور شناسایی و انسداد منافذ هدررفت در شبکه توزیع کلانشهر مسقط و استانهای شرقیه شمالی و جنوبی است. فرسودگی لولهها و انشعابات غیرمجاز همواره بخش زیادی از منابع را قبل از رسیدن به مصرفکننده نهایی از بین میبرد؛ به طوری که طبق آمارهای رسمی، نرخ آب بدون درآمد در این مناطق حدود ۳۴ درصد برآورد شده است. شرکت SUEZ برای حل این معضل، بسترهای نرمافزاری و راهحلهای دیجیتال اختصاصی خود را به کار خواهد گرفت که این امر یکی از نمادهای بارز ورود فناوری به فرآیندهای سنتی است. یکی از مهمترین این ابزارها، پلتفرم جامع Aquadvanced است که وظیفه پایش مداوم تصفیهخانهها و شبکههای انتقال را بر عهده دارد و مصرف انرژی و مواد شیمیایی را بهینهسازی میکند.
علاوه بر این، فرآیند نشتیابی پیشرفته با استفاده از سیستمهای iDroloc و Inflowmatics انجام خواهد شد. سیستم iDroloc با بهرهگیری از گازهای ردیاب، امکان شناسایی دقیقترین و ریزترین منافذ و ترکها را در لولههای اصلی بدون نیاز به قطع جریان فراهم میآورد. ابزار Inflowmatics نیز با تحلیل دادههای فشار و نوسانات هیدرولیکی، نقاط آسیبپذیر شبکه را پیشبینی میکند تا از بروز شکستگیهای بزرگ جلوگیری شود. همچنین استقرار بیش از ۴۰۰,۰۰۰ کنتور هوشمند به همراه بازسازی ۴ کارخانه نمکزدایی بزرگ و پایش ۱۰,۷۰۰ کیلومتر خط لوله، بستری یکپارچه برای مدیریت منابع آب به صورت بلادرنگ ایجاد خواهد کرد تا تلفات به حداقل ممکن برسد.
حکمرانی آب و بازتعریف مدلهای مالی بر پایه شاخصهای کلیدی عملکرد
این ابرپروژه فراتر از یک قرارداد پیمانکاری ساده، ساختار نوین مدیریت منابع آب را بر پایه مدلهای مالی مشروط به عملکرد معرفی میکند. در این ساختار هوشمندانه، پرداختها و پاداشهای مالی کنسرسیم بر اساس تحقق دقیق ۳۳ شاخص کلیدی عملکرد (KPIs) تعیین میشود. این مدل ساختاری تضمین میکند که شرکتهای مجری حداکثر توان فنی خود را برای دستیابی به اهداف پایداری کشور عمان به کار گیرند. مهمترین شاخص تعیینشده، کاهش تدریجی آب بدون درآمد و رساندن آن به کانال ۱۱ درصد تا سال ۲۰۴۰ است که تطابق کاملی با سند چشمانداز ملی عمان دارد. تضمین تامین پایدار و ۲۴ ساعته آب با کیفیت بالا برای بیش از ۲.۳ میلیون شهروند، از دیگر تعهدات الزامآور این توافقنامه است.
در این الگوی جدید حکمرانی آب، شرکت دولتی NAMA کماکان نقش حاکمیتی، نظارتی و سیاستگذاری خود را حفظ میکند، در حالی که مسئولیت عملیات روزانه و نگهداری از شبکه به کنسرسیومی تحت عنوان اتحاد ملی آب پایدار (National Sustainable Water Alliance L.L.C) واگذار شده است. این کنسرسیوم ترکیبی از تخصص بینالمللی SUEZ و شرکای توانمند بومی شامل شرکت سرمایهگذاری ملی (National Trading Company) و مرکز ملی انرژی (National Energy Center) است. مرکز ملی انرژی نقشی کلیدی در توسعه زیرساختهای سنجش پیشرفته، تحول دیجیتال و هوشمندسازی کنتورها ایفا خواهد کرد؛ امری که نشاندهنده یک هماهنگی دقیق میان نهادهای نظارتی دولتی و اپراتورهای بخش خصوصی برای ارتقای راندمان اقتصادی و ساختاری در مواجهه با بحران آب است.
توسعه سرمایه انسانی و بومیسازی فناوری؛ ارتقای پایدار تخصص کارشناسان
یک بخش حیاتی و غیرقابل چشمپوشی از این توافقنامه ۱۵ ساله، بر تغییر رفتارهای سازمانی و ارتقای مهارتهای مدیریتی و عملیاتی تیمهای بومی تمرکز دارد. نوآوری به تنهایی نمیتواند پایداری یک سیستم را تضمین کند، مگر آنکه با ارتقای دانش نیروهای متخصص همراه باشد. بر همین اساس، برنامه جامع توسعه ظرفیتها با استفاده از دانش کارشناسان بینالمللی طراحی شده است تا مهارتهای فنی کارشناسان عمانی در بخش مدیریت شبکه، تصفیه فاضلاب و نشتیابی به سطح استانداردهای جهانی برسد. تعهد به عمانیسازی بالای ۸۳ درصد از کل مشاغل ایجاد شده در این پروژه، گواهی بر اهمیت این رویکرد است.
این فرآیند نه تنها به ایجاد اشتغال پایدار برای متخصصین حوزه آب در کشور عمان کمک میکند، بلکه ارزش افزوده داخلی را به شدت افزایش میدهد. مشارکت دادن شرکتهای محلی در زنجیره تامین و انتقال دانش فنی به بدنه اجرایی باعث میشود که پس از پایان دوره قرارداد، زیرساختهای انسانی کشور توانایی هدایت و توسعه سیستمهای هوشمند را داشته باشند. تغییر الگوهای تعمیر و نگهداری از حالت منفعل و واکنشی به نگهداری پیشگیرانه و پیشبینانه، یکی دیگر از دستاوردهای این برنامه آموزشی است که طول عمر مفید داراییها را به شدت افزایش داده و هزینههای بلندمدت دولت را کاهش میدهد.
تحلیل اختصاصی تیم Water Insight Hub – مرکز بینش آب
قرارداد استراتژیک عمان و کنسرسیوم SUEZ حاوی درسها و پیامدهای بسیار مهمی برای کل منطقه خاورمیانه است که از خشکسالی ساختاری و کمبود شدید منابع رنج میبرند. ما در مرکز بینش آب معتقدیم که تمرکز ویژه این پروژه بر مهار آب بدون درآمد از طریق نشتیابی هوشمند، دقیقاً همان حلقه مفقودهای است که کشورهای همسایه نیز باید به عنوان اولویت اول خود قرار دهند. در بسیاری از کشورهای خاورمیانه، نرخ اتلاف فیزیکی و تجاری در شبکههای شهری بسیار بالا است؛ یعنی در شرایطی که هزینههای سنگینی صرف شیرینسازی یا استخراج مایه حیات میشود، بخش عظیمی از آن به دلیل فرسودگی لولهها هدررفت میرود. رویکرد عمان نشان میدهد که سرمایهگذاری برای جلوگیری از تلفات موجود، بسیار اقتصادیتر و پایدارتر از تعریف پروژههای جدید انتقال یا استحصال منابع جدید است.
گزارههای کلیدی این تحلیل بر این واقعیت استوار است که موفقیت در مهار بحران آب نیازمند یک پارادایم سه وجهی هماهنگ است: نخست، ارتقای زیرساختهای فیزیکی از طریق سنسورها و کنتورهای هوشمند؛ دوم، اصلاح مدلهای حاکمیتی و مالی با تکیه بر شاخصهای عملکردی بخش خصوصی؛ و سوم، آموزش و تغییر فرهنگ سازمانی نیروهای بومی. اگر هر کدام از این پایهها به درستی عمل نکنند، تکنولوژیهای پیشرفته به ابزارهای تزئینی تبدیل خواهند شد. پایش هوشمند با پلتفرمهایی نظیر Aquadvanced به مدیران این امکان را میدهد که تصمیمگیریهای خود را از حالت حدس و گمان به تصمیمات مبتنی بر دادههای دقیق تبدیل کنند که این امر هسته اصلی نوآوری در این صنعت است.
بر اساس واکاویهای کارشناسان ما در مرکز بینش آب، چالش اصلی در کشورهای منطقه معمولاً کمبود فناوری نیست، بلکه عدم وجود یک ساختار منسجم برای تضمین عملکرد و پایداری بلندمدت است. قراردادهای بلندمدت ۱۵ ساله مانند نمونه عمان، به بخش خصوصی امنیت سرمایهگذاری و زمان کافی برای پیادهسازی برنامههای ریشهای نشتیابی را میدهد. الگوبرداری از این مدل برای کشورهای درگیر با بحرانهای مشابه، میتواند مسیر بهینهسازی زنجیره عرضه را هموار سازد. متخصصین حوزه آب باید به این درک مشترک برسند که مدیریت منابع آب دیگر یک علم سنتی نیست، بلکه ترکیبی تفکیکناپذیر از مهندسی داده، تحول دیجیتال و تغییر رفتارهای مدیریتی است. برای مطالعه بیشتر درباره ابعاد و روندهای جهانی این حوزه، میتوانید به یادداشت تحلیلی ما درباره “پیشبینی ۲۰۲۶: تحول فناوری آب و مدیریت منابع آب با هوش مصنوعی” مراجعه نمایید. همچنین برای بررسی نقش سیستمهای خودمختار در مهار اتلاف شبکه، گزارش اختصاصی “از دستیار متنی تا کارگزار مستقل؛ هوش مصنوعی چگونه صنعت آب را دگرگون میکند؟” و جهت آشنایی با ابعاد رویدادهای دیپلماتیک این حوزه، گزارش “دیپلماسی فناوری آب در خلیج فارس؛ اتحاد کره و عمان” را در وبسایت مرکز بینش آب مطالعه فرمایید.
ایمیل رسمی مرکز بینش آب:
