گزارش تیمز واتر از عملکرد حسگرهای آکوستیک و ماهواره در پایش شبکهت
شرکت تیمز واتر (Thames Water)، گزارش داده است که در پاسخ به فشارهای ناشی از کاهش منابع آب در جنوب شرقی انگلستان، از ترکیبی از دادههای ماهوارهای، تحلیلهای هوش مصنوعی و حسگرهای صوتی (Acoustic Sensors) برای شناسایی نشتهای شبکه استفاده میکند. هدف این شرکت، بهبود فرآیند مکانیابی نشتهای پنهان زیرزمینی و اولویتبندی تعمیرات اعلام شده است.
افزایش تعداد سنسورهای آکوستیک در شبکه به بیش از ۷۵,۰۰۰ واحد؛ گزارشی که نشاندهنده رشد این ابزارها نسبت به ۲۱,۰۰۰ واحد در سال ۲۰۲۵ است.
طبق اعلام این شرکت، در یک دوره آزمایشی، استفاده از پایش ماهوارهای به شناسایی بیش از ۸۰۰ نشت کمک کرده که برآورد شده است از هدررفت روزانه ۸.۷ میلیون لیتر آب جلوگیری میکند.
گزارش تیمز واتر حاکی از شناسایی تعداد بیشتری نشت در ژوئیه ۲۰۲۶ نسبت به مدت مشابه در سال قبل و کاهش ۱۵ درصدی تلفات آب شبکه از سال ۲۰۱۹/۲۰۲۰ است.
تیمز واتر (Thames Water) با اشاره به شرایط خشکسالی و محدودیت‌های مصرف آب، از به‌کارگیری فناوریهایی خبر داده است که ادعا میشود به شناسایی سریعتر شکستگی‌های خطوط انتقال کمک میکند. طبق اطلاعات منتشر شده، هم‌اکنون بیش از ۷۵,۰۰۰ حسگر صوتی در شبکه مستقر شده است.
در یک دوره آزمایشی ۱۹ هفته‌ای، این شرکت با استفاده از راهکار انقلاب نشت‌یابی ماهوارهای در مدیریت منابع آب، دادههای رطوبت و خاک را تحلیل کرده است. این شرکت اعلام کرده است که فناوری ماهوارهای در شناسایی ناهنجاری‌هایی که ممکن است نشاندهنده نشت باشد، نقش داشته است؛ روندی که شرکت معتقد است به بهبود دقت مکانیابی کمک میکند.
بر اساس دادههای اداره هواشناسی بریتانیا (Met Office)، ژوئیه ۲۰۲۶ یکی از خشک‌ترین دوره‌ها در انگلستان بوده است. خشک شدن زمین می‌تواند باعث انقباض خاک و ایجاد تنش مکانیکی در لولههای زیرزمینی شود. تیمز واتر برای مدیریت این ریسک، علاوه بر حسگرها، بر نوسازی فیزیکی شبکه نیز تمرکز دارد و هدف‌گذاری تعویض ۵۵۰ کیلومتر لوله را تا سال ۲۰۳۰ دنبال میکند.
شین گلاستر (Shane Gloster)، مدیر بخش نشت در شرکت تیمز واتر، در این باره اظهار داشته است:
«شناسایی و رفع نشتها، بخشی از برنامه ما برای مدیریت منابع آب در زمان خشکسالی است. به دلیل پنهان بودن بسیاری از نشتها در زیر زمین، استفاده از فناوریهای پایش می‌تواند به ما در جهتدهی منابع عملیاتی کمک کند.»
«ترکیب دادههای حاصل از فناوریهای مختلف، اطلاعات دقیق‌تری از وضعیت شبکه ارائه می‌دهد و می‌تواند در افزایش کارایی فرآیند تعمیرات مؤثر باشد.»
مارک تیلور (Mark Taylor)، مدیر تحویل زیرساختهای لندن در تیمز واتر، نیز با اشاره به فشار بر زیرساختها افزود:
«افزایش جمعیت و تغییر اقلیم، فشار بر لولههای قدیمی را افزایش داده است. برنامه فعلی ما شامل ارتقای زیرساختها با هدف کاهش حوادث ترکیدگی و کنترل تلفات آب است که انتظار می‌رود به پایداری شبکه در بلندمدت کمک کند.»
تحلیل اختصاصی تیم Water Insight Hub – مرکز بینش آب
گزارش عملکرد تیمز واتر در استفاده از حسگرهای صوتی و ماهواره، یک رویکرد فنی برای مدیریت نشتهای غیرقابل رؤیت (Non-visible leaks) را نشان می‌دهد. در شرایطی که خشکسالی‌های متوالی باعث نشست زمین و تشدید استهلاک زیرساختها میشود، تکیه بر روش‌های سنتی نشت‌یابی میدانی اغلب هزینه‌بر و کند است. از منظر مرکز بینش آب، انتقال از نگهداری واکنشی به استفاده از دادههای حاصل از دورسنجی، یک گام فنی معقول برای مدیریت دارایی‌های آبی است.
استفاده از هوش مصنوعی برای تحلیل دادههای ماهوارهای (مانند پایش رطوبت خاک)، اگرچه یک فناوری نوظهور است، اما در گزارش تیمز واتر به عنوان ابزاری برای “شناسایی اولیه” و نه “تشخیص قطعی” مطرح شده است. این تمایز اهمیت دارد؛ چرا که فناوریهای مبتنی بر ماهواره نیازمند صحت‌سنجی میدانی هستند. همان‌طور که در گزارشهای کاربردهای هوش مصنوعی در صنعت آب آمده است، ابزارهای دیجیتال باید به عنوان مکمل فرآیندهای مهندسی در نظر گرفته شوند.
در منطقه منا (MENA) که با نرخ بالای آب بدون درآمد (NRW) مواجه است، تجربیات شرکت‌های بزرگ آب می‌تواند به عنوان یک مدل مطالعاتی (Case Study) مورد ارزیابی قرار گیرد. چالش اصلی در این مناطق، نه تنها تکنولوژی، بلکه فرسودگی شدید زیرساخت‌هاست. استقرار ۷۵ هزار حسگر در شبکه لندن، نشاندهنده نیاز به مقیاس بالای تجهیزات پایش برای اثربخشی است که پیاده‌سازی آن در کلان‌شهرهای ایران نیازمند بررسی‌های اقتصادی دقیق در خصوص نسبت هزینه به فایده (Cost-Benefit Analysis) است.
در خصوص وضعیت ایران، رویکرد تیمز واتر تأکید میکند که مدیریت تلفات آب تنها با تجهیزات فناورانه حاصل نمی‌شود. همان‌طور که در بررسی‌های نشت‌یابی هوشمند آب در ایران اشاره شده، موفقیت در این حوزه در گرو یکپارچگی دادههای هوشمند با عملیات اجرایی است. گزارشها نشان می‌دهند که بدون وجود برنامه منظم تعویض لوله‌ها (مانند هدف ۵۵۰ کیلومتری تیمز واتر)، فناوریهای نشت‌یابی تنها می‌توانند زمان را بخرند و نه لزوماً مشکل فرسودگی را حل کنند.
در نهایت، کاهش ۱۵ درصدی تلفات آب شبکه تیمز واتر از سال ۲۰۱۹، نشان می‌دهد که ترکیبِ نوسازی فیزیکی لوله‌ها با فناوریهای شناسایی نشت، یک استراتژی بلندمدت است. برای سایر شرکت‌های آب و فاضلاب، درس کلیدی این است که نباید انتظار داشت فناوریهای جدید به تنهایی بحران‌های آبی را حل کنند؛ بلکه این فناوری‌ها ابزارهایی برای افزایش بهره‌وری مدیریت دارایی‌های زیرزمینی هستند.
ایمیل رسمی مرکز بینش آب:
